डब्यात मेथी आणली म्हणून विद्यार्थ्याला 50 रुपये दंड; भाईंदरच्या शाळेत नेमकं काय घडलं?

मेथीच्या भाजीवरून विद्यार्थ्यावर कारवाई

तपोवन विद्यालयातील एका विद्यार्थ्याच्या डब्यात हिरवी मेथीची भाजी होती. मात्र, शाळेच्या नियमानुसार डब्यात मेथी आणण्यास परवानगी नसल्याचे सांगत वर्गशिक्षकांनी विद्यार्थ्याच्या दैनंदिनीत तसा शेरा लिहिल्याचे वृत्त आहे. एवढ्यावरच न थांबता संबंधित विद्यार्थ्याला 50 रुपये दंड करण्यात आला. त्यानंतर विद्यार्थ्याला शाळेकडून जेवण देण्यात आल्याचेही समोर आले आहे. विशेष म्हणजे, मेथीवर अशी बंदी का आहे, याबाबत शाळेने अधिकृत स्पष्टीकरण दिलेले नाही. शाळेच्या व्यवस्थापनाशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करण्यात आला, मात्र त्यांच्याकडून प्रतिक्रिया मिळू शकली नाही.

‘आधी कांदा-लसूण, आता मेथी’

भाईंदर-मिरा रोड परिसरात विद्यार्थ्यांच्या डब्यांमधील खाद्यपदार्थांवरून यापूर्वीही वाद निर्माण झाला आहे. पर्युषण पर्वाच्या काळात काही शाळांनी विद्यार्थ्यांच्या डब्यात कांदा, लसूण आणि काही कंदमुळे आणू नयेत, अशा सूचना पालकांना केल्याचे प्रकरण समोर आले होते. त्या पार्श्वभूमीवर आता मेथीच्या भाजीवरून झालेल्या कारवाईने चर्चेला आणखी उधाण आले आहे. माध्यमांतून समोर आलेल्या माहितीनुसार, तपोवन विद्यालयातील बहुतांश विद्यार्थी जैन समाजातील असल्याचे सांगितले जात आहे. काही समाजांमध्ये मेथी वर्ज्य मानली जाते, त्यामुळे शाळेने असा नियम केल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, विद्यार्थ्यांच्या वैयक्तिक आहारावर शाळेला अशा प्रकारे निर्बंध घालता येतात का, हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

मनसेकडून शिक्षण विभागाकडे तक्रार

या प्रकाराची माहिती समोर आल्यानंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने आक्षेप घेतला. मनसेचे पदाधिकारी रॉबर्ट डिसूझा यांनी या प्रकरणी तक्रार दाखल केल्याचे वृत्त आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, शाळेत प्रवेश घेताना पालकांना डब्यात मांसाहारी पदार्थ आणि कंदमुळे देऊ नयेत, अशा सूचना केल्या जात असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. विद्यार्थ्यांच्या आहाराबाबत एखाद्या विशिष्ट पद्धतीची सक्ती केली जात असल्यास त्यावर प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक असल्याचे तक्रारदारांचे म्हणणे आहे. या तक्रारीनंतर शिक्षण विभागाने प्रकरणाची दखल घेत शाळेकडून खुलासा मागितला आहे.

शिक्षण विभागाची कारणे दाखवा नोटीस

शाळांना विद्यार्थ्यांच्या आहारावर अशा प्रकारचे निर्बंध लावता येतात का, तसेच विशिष्ट खाद्यपदार्थ आणल्याबद्दल विद्यार्थ्याकडून दंड वसूल करण्याचा अधिकार आहे का, याबाबत विभागाने स्पष्टीकरण मागितले आहे. नोटीसमध्ये अशा प्रकारचे आहारविषयक निर्बंध विद्यार्थ्यांच्या हक्कांशी संबंधित प्रश्न निर्माण करू शकतात, असे नमूद करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. शिक्षण विभागाच्या म्हणण्यानुसार, विशिष्ट खाद्यपदार्थ आणल्याबद्दल विद्यार्थ्याला दंड करणे ही गंभीर बाब आहे.

विद्यार्थ्यांच्या डब्यावर शाळेचे किती नियंत्रण?

या घटनेनंतर विद्यार्थ्यांच्या डब्यात काय असावे आणि काय नसावे, याबाबत शाळा कितपत नियम करू शकते, यावर चर्चा सुरू झाली आहे. एका बाजूला शाळा आपल्या परिसरातील शिस्त, आहारविषयक नियम किंवा विशिष्ट धार्मिक काळातील संवेदनशीलता यांचा आधार घेत असल्याचे सांगितले जाऊ शकते; तर दुसऱ्या बाजूला प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या कुटुंबाच्या आहाराच्या निवडीचा प्रश्न उपस्थित होत आहे. दरम्यान, यापूर्वी मिरा रोडमधील एका शाळेने पर्युषण पर्वाच्या काळात कांदा, लसूण आणि काही खाद्यपदार्थांबाबत सूचना केल्याचे प्रकरणही चर्चेत आले होते. त्या शाळेलाही शिक्षण विभागाकडून नोटीस देण्यात आली होती आणि नंतर संबंधित परिपत्रक मागे घेण्यात आले. त्यामुळे भाईंदरमधील मेथी प्रकरणात शिक्षण विभागाच्या पुढील कारवाईकडे आता लक्ष लागले आहे.