नोकरी बदलल्यानंतर अनेक कर्मचाऱ्यांना जुन्या PF (Employees’ Provident Fund) खात्याचा क्रमांक आठवत नाही. त्यामुळे त्यांच्या खात्यातील रक्कम अडकून राहते किंवा ती कशी मिळवायची याबाबत संभ्रम निर्माण होतो. याच पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने महत्त्वाचे स्पष्टीकरण दिले आहे. सरकारच्या म्हणण्यानुसार, केवळ जुना PF खाते क्रमांक नसल्यामुळे तुमचे पैसे कायमचे अडकत नाहीत. मात्र, सध्या फक्त खाते क्रमांक न आठवल्याच्या आधारावर जुने खाते शोधण्यासाठी स्वतंत्र ऑनलाइन सुविधा उपलब्ध करण्याचा कोणताही प्रस्ताव नाही.
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, UAN (Universal Account Number) सक्रिय असल्यास त्यामध्ये लिंक असलेल्या सर्व PF खात्यांचा तपशील पाहता येतो. जुनी नोकरी, सेवा इतिहास (Service History), जुन्या पगाराच्या स्लिप, HR विभागाची नोंद किंवा EPFO कार्यालयातील माहिती यांच्या आधारे खाते शोधण्यास मदत मिळू शकते. अनेक वेळा कर्मचाऱ्यांच्या जुन्या खात्यांचा तपशील UAN शी जोडलेला असल्याने स्वतंत्र खाते क्रमांक लक्षात ठेवण्याची गरज राहत नाही.
जुन्या खात्यांसाठी नवीन पोर्टलची तयारी
विशेषतः UAN सुरू होण्यापूर्वी नोकरी करणाऱ्या लाखो कर्मचाऱ्यांची अडचण लक्षात घेऊन EPFO नवीन डिजिटल सुविधा विकसित करत आहे. या प्रस्तावित पोर्टलद्वारे जुनी निष्क्रिय (Inoperative) PF खाती शोधणे, ती सक्रिय करणे आणि विद्यमान UAN शी जोडणे अधिक सोपे होणार आहे. त्यामुळे अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेली PF रक्कम मिळविण्याचा मार्ग सुकर होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
जुने PF खाते शोधण्यासाठी कोणती कागदपत्रे उपयुक्त?
तज्ज्ञांच्या मते, जुने पगाराचे स्लिप, नियुक्तीपत्र (Appointment Letter), कर्मचारी आयडी, कंपनीचे नाव, कामाचा कालावधी, जुना UAN (असल्यास) किंवा बँक खात्याचे तपशील उपलब्ध असल्यास खाते शोधणे अधिक सोपे होते. याशिवाय, संबंधित कंपनीच्या HR विभागाशी संपर्क साधणे किंवा संबंधित EPFO कार्यालयात अर्ज करणे हा देखील प्रभावी पर्याय ठरू शकतो. माहितीमध्ये तफावत असल्यास ती आधी दुरुस्त करून घेणे आवश्यक आहे.
नोकरी बदलल्यानंतर PF ट्रान्सफर करणे का महत्त्वाचे?
प्रत्येक नोकरी बदलल्यानंतर नवीन PF खाते तयार होऊ शकते, परंतु UAN तोच राहतो. त्यामुळे जुने PF खाते नवीन खात्यात विलीन (Transfer) केल्यास सर्व बचत एकाच ठिकाणी जमा राहते. भविष्यात PF काढणे, व्याजाची गणना, पेन्शन लाभ आणि ऑनलाइन सेवा वापरणे अधिक सुलभ होते. त्यामुळे कर्मचाऱ्यांनी वेळोवेळी UAN पोर्टलवर लॉगिन करून सर्व सेवा नोंदी तपासाव्यात आणि आवश्यक असल्यास जुनी खाती लिंक करून घ्यावीत.
EPFO सदस्यांनी काय काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक कर्मचाऱ्याने आपला UAN सक्रिय ठेवावा, आधार, पॅन आणि बँक खाते KYC पूर्ण करावे तसेच सेवा इतिहास नियमित तपासावा. जुने PF खाते हरवले आहे असे समजून दुर्लक्ष करू नये. योग्य कागदपत्रे आणि EPFO च्या उपलब्ध सुविधांच्या मदतीने अनेक जुनी खाती शोधणे शक्य आहे. भविष्यात सुरू होणाऱ्या नव्या पोर्टलमुळे ही प्रक्रिया आणखी सुलभ होण्याची शक्यता आहे.