गळफास घेऊन आत्महत्या करण्यासाठी बऱ्याचदा घरातील सिलिंग फॅनचा आधार घेतला जातो. आत्महत्येच्या बातम्या वाचताना हे प्रकर्षानं दिसून येतं. पण भविष्यात आत्महत्या करण्यासाठी पंख्याचा आधार घेणं कठीण होणार आहे. कारण, मुंबईतील एका अवलियानं गळफास घेताच येणार नाही असा सिलिंग फॅन बनवला आहे.
शरद अशानी असं या संशोधकाचं नाव आहे. ६१ वर्षीय अशानी हे क्रॉम्पटन ग्रीव्हज कंपनीचे निवृत्त सहाय्यक महाव्यवस्थापक आहेत. निवृत्तीनंतर सुखासीन आयुष्य जगण्याचं सोडून ते तब्बल १२ वर्षे एका नव्या निर्मितीसाठी झटत होते. भांडुप येथील त्यांच्या वर्कशॉपमध्ये आत्महत्येपासून परावृत्त करणारा ‘अॅँटी सुसाइड सिलिंग फॅन रॉड’ तयार करण्यासाठी प्रयत्न करत होते. दोन महिन्यांपूर्वीच त्यांच्या या अथक मेहनतीला यश आलं आहे.
घरच्या घरीच जुन्या पंख्याची पुनर्जोडणी करून केवळ २५० रुपयांमध्येच त्यांनी हा शोध लावला आहे. त्यांना या ‘सेफ्टी डाऊन रॉड’च्या नावीन्यपूर्ण शोधाचं पेटंटही मिळालं आहे. ही कल्पनेबद्दल बोलताना अशानी म्हणाले, ‘जून २००४ मध्ये मॉडेल नफिसा जोसेफच्या आत्महत्येनंतर माझ्या मनात अशा पंख्याबद्दलचा विचार आला.
राष्ट्रीय गुन्हे नोंदणी विभागाकडून मिळालेल्या आकडेवारीनुसार, दरवर्षी १.३ लाख लोक आत्महत्या करतात. त्यातील पंख्याला लटकून आत्महत्या करणाऱ्यांची संख्या आहे ६० हजार. अशा आत्महत्यांचे प्रमाण कमी करायचे असेल तर सिलिंग फॅनमध्येच काही वैशिष्ट्यपूर्ण बदल करून आत्महत्येसाठी सर्रास वापरला जाणारा हा मार्गच बंद करायचा, असं मी ठरवलं. त्यासाठी सिलिंग फॅनच्या रॉडच्या मूळ रचनेत बदल केला.’
या पंख्यासाठी गेल्या दहा वर्षांत सुमारे ५०० प्रयोग केल्याचं त्यांनी सांगितलं. रॉडमधील स्प्रिंग डिझाइन करण्याचं काम मेकॅनिकल इंजिनिअरचं असतं. पण मी ही स्प्रिंग घरीच डिझाइन केल्याचा दावा त्यांनी केला आहे. त्यासाठी दीर्घकाळ संशोधन केलं,’ असंही त्यांचं म्हणणं आहे.