वयाच्या पन्नाशीनंतर आयव्हीएफ करणारी जोडपी बहुतांश आपलं एकुलतं मुल गमावलेली असतात. डॉ. गुप्ता म्हणाले, ‘एक असंही जोडपं होतं, ज्यांनी त्यांच्या निवृत्तीपर्यंत कधी मुल होऊ देण्याचा विचार केला नाही. पण निवृत्तीनंतर त्यांना एकाकी वाटू लागलं आणि ते आयव्हीएफसाठी आले.’ मागील वर्षी पंजाबमध्ये एका ७२ वर्षांच्या महिलेने मुलाला जन्म दिला होता. तो जागतिक विक्रम ठरला होता. आयव्हीएफ सेंटरच्या वेबसाइटवर अशा ६० वर्षांवरील मातांच्या अनेक केसेस देण्यात आल्या आहेत.
अनेक डॉक्टर्स बाळाच्या भवितव्याबाबतही विचार करतात. मिलान आयव्हीएफ केंद्राचे संस्थापक डॉ. कामिनी राव म्हणतात, ‘अशी मुलं जेव्हा २० वर्षांची होतात, तोपर्यंत हे वयोवृद्ध पालक एकतर मरण पावतात किंवा इतके वृद्ध होतात की ते मुलांची काळजी घेऊ शकत नाहीत. त्यामुळे आम्ही अशा केसेस घेत नाही.’ फर्टिलीटी तज्ज्ञ म्हणतात की मानवी शरीर पन्नाशीनंतर दुसऱ्या जीवाला जन्म देण्यास अक्षम असतं. महिलेचा मेनॉपॉज ४० ते ४५ व्या वर्षी येतो. या वयात महिलांमध्ये मधुमेह, हायपरटेंशनसारखे लाइफस्टाइलशी निगडीत आजारही आढळतात. भारतात फर्टिलीटी क्लिनिक्सवर कायद्याचा कोणताही बडगा नाही. इंडियन काउन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्चने काही नियमावली तयार केली आहे, पण ती बंधनकारक नाही.
याच्या साठीनंतर त्या जोडप्यानं आपला एकुलता एक ३१ वर्षांचा मुलगा गमावला. हा दु:खाचा डोंगर कोसळलेल्या या जोडप्याने आयव्हीएफ तंत्रज्ञानानं साठी ओलांडलेली असतानाही एका गोंडस बाळाला जन्म दिला. बाळाच्या आईचं वय आहे अवघं ६४ तर वडील आहेत ६५ वर्षांचे!
चमेली मीना आणि जगदीश मीना असं या जोडप्याचं नाव आहे. २०१२ साली जगदीश मीना निवृत्त झाले आहेत. उतारवयात त्यांच्या देवाघरी गेलेल्या मुलाची पोकळी या चिमुकल्याने भरून काढली. त्याचं नावही त्यांनी ‘अरमान’ असं ठेवलंय. ‘आम्ही दर सहा महिन्याला नियमित आरोग्य तपासणी करतो. आम्हाला या बाळासाठी निरोगी आयुष्य जगायचं आहे,’ असं जगदीश मीना सांगतात.
मीना हे साठीत मूल जन्माला घालणारं एकमेव जोडपं नाही. दिल्ली आयव्हीएफ अँड फर्टिलीटी सेंटरमध्ये गेल्या पाच वर्षांत वयाची पन्नाशी ओलांडलेल्या तब्बल २०-२५ महिला माता झाल्या आहेत. ‘आईची प्रकृती धडधाकट असेल आणि तिच्यावर ही प्रक्रिया होणार असेल तर तिचा मातृत्वाचा अधिकार तिला का मिळू नये?,’ असा प्रश्न या आयव्हीएफ सेंटरचे संचालक डॉ. अनुप गुप्ता विचारतात.