रक्ताशी संबधित असलेल्या हिमोफेलिया आणि व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड या आजाराच्या निदान चाचणीसाठी यापुढे रुग्णांना ८ ते १० हजार रुपये मोजण्याची आवश्यकता नसून, अवघ्या अंदाजे पन्नास रुपयांमध्ये सोप्या पद्धतीने त्या करता येणार आहेत. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल रिसर्च आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इम्युनोहेमॅटोलॉजी (आयसीएमआर-एमसीआयआर) या मुंबईतील संस्थेमध्ये त्याबाबत संशोधन झाले असून, त्यास पेटंटही मिळाले आहे.
इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्चच्या नँशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इम्युनोहेमँटोलॉजी (आयसीएमआर- एनआयआयएच)च्या उपसंचालक डॉ. श्रीमती शेट्टी यांच्या मार्गदर्शनखाली डॉ. प्रियांका कासटकर यांनी हे महत्त्वपूर्ण संशोधन केले आहे. गर्भधारणेच्या तपासण्यांसाठी ज्या सुलभ पद्धतीने स्ट्रिप्सचा वापर केला जातो, त्याच धर्तीवर हिमोफेलिया आणि व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड आजारांच्या निदान चाचण्या करणे कोणत्याही पॅथालॉजी लॅब किंवा रुग्णालयांमध्ये शक्य होणार आहे. दोन वर्षांपासून या विषयावर संस्थेमध्ये संशोधन व तपासण्या सुरू होत्या. पारंपरिक पद्धतीने हिमोफेलिया किंवा व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड आजाराच्या चाचण्यांसाठी दोन-तीन दिवसांचा अवधी लागतो. आता त्या काही मिनिटांत होतील. रक्तामधील प्लाझ्माचे काही थेंब या स्ट्रिप्सवर टाकल्यानंतर दोन रेषा दिसल्या तर हा आजार नसल्याचे निदान होते, असे डॉ. श्रीमती शेट्टी यांनी सांगितले.
-हिमोफेलिया, व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड हे रक्ताशी संबधित आजार आहेत.
-हे आजार झालेल्यांना जखमा झाल्यास रक्तस्राव नियंत्रणात येत नाही.
-रक्त गोठवण्यासाठी असलेल्या तेरापैकी ८ क्रमाकांच्या रक्तघटकाचे प्रमाण कमी झाल्यास ‘ए’ आणि ९ क्रमाकाच्या घटकाचे प्रमाण कमी झाल्यास ‘बी’ प्रकारचा हिमोफेलिया होतो.
-व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड आजार रक्तघटक ८ आणि व्हीडब्ल्यूएफ प्रथिनाच्या कमतरतेमुळे होतो.
-अंतर्गत रक्तस्राव, हिरड्यांमधून रक्त, कापल्यानंतर वा लसीकरण केल्यावर, दात काढल्यानंतरही रक्तस्राव होत राहतो.
दीड कोटी रुग्णांना लाभ
रक्ताशी संबधित असलेल्या हिमोफेलिया आणि व्हॉनव्हीलेब्रॅन्ड या आजाराच्या निदान चाचण्या यापुढे अंदाजे पन्नास रुपयांमध्ये सोप्या पद्धतीने त्या करता येणार आहेत. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल रिसर्च आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इम्युनोहेमॅटोलॉजी (आयसीएमआर-एमसीआयआर) या मुंबईतील संस्थेमध्ये त्याबाबत संशोधन झाले आहे. दीड कोटी रुग्णांना या संशोधनाचा फायदा होणार आहे.
‘आयसीएमआर-एमसीआयआर’च्या उपसंचालक डॉ. श्रीमती शेट्टी यांच्या मार्गदर्शनखाली डॉ. प्रियांका कासटकर यांनी हे महत्त्वपूर्ण संशोधन केले आहे. राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून येणाऱ्या रुग्णांची होणारी परवड पाहून यासंदर्भात विशेष सोपी निदान चाचणी विकसित करावी असे डॉ. प्रियांका कासटकर यांना वाटत होते. स्वतः आई होण्यापूर्वी निदानासाठी त्यांनी प्रेग्नेसी किटचा वापर केला तेव्हा हीच पद्धती हिमोफिलियाच्या निदान चाचण्यांसाठी का वापरू नये, असा विचार त्यांच्या मनात आला. या विचाराला संशोधनाच्या प्रेरणेतून गती मिळाली. या चाचणीला त्यांनी ‘पॉइंट ऑफ केअर’ असे नाव दिले आहे. हा आजार असलेल्या रुग्णांमध्ये होणारा रक्तस्राव अधिक असल्यामुळे घरच्या घरी या चाचण्या करता येणार नाहीत. त्या काळजीपूर्वक पॅथालॉजी किंवा रुग्णालयांमध्ये करता येणे शक्य होणार आहे.