तुमच्याकडे ५,१०, २०, ५० सारख्या कमी मूल्याच्या चलनी नोटा फाटलेल्या असतील तर त्यातील किमान ५० टक्के असणे आवश्यक असे झाल्यावर, तुम्हाला त्या चलनी नोटेचे संपूर्ण मूल्य मिळेल. त्याच वेळी, जर तुमचा हिस्सा ५० टक्क्यांपेक्षा कमी असेल तर तुम्हाला काहीही मिळणार नाही. उदाहरणार्थ, जर तुमच्याकडे ५ रुपयांची फाटलेली नोट असेल आणि त्यातील ५० टक्के रक्कम सुरक्षित असेल, तर तुम्हाला त्या बदल्यात ५ रुपये मिळतील.
रिझर्व्ह बँकेच्या म्हणण्यानुसार, जर तुमच्याकडे २० पेक्षा जास्त फाटलेल्या नोटा असतील आणि त्यांची एकूण किंमत ५,००० रुपयांपेक्षा जास्त असेल, तर बदलण्यासाठी व्यवहार शुल्क देखील भरावे लागेल. नोट बदलण्यासाठी जाण्यापूर्वी, त्यावर गांधीजी यांचे वॉटरमार्क, राज्यपालांचे चिन्ह आणि अनुक्रमांक यांसारखी सुरक्षा चिन्हे दिसली पाहिजेत हे पहा. जर तुमच्याकडे फाटलेल्या नोटीवर ही सर्व चिन्हे असतील तर बँकेला चलनी नोट बदलावी लागेल.
अनेक तुकड्यांमध्ये विभागलेल्या नोटांचे रूपांतर कसे करायचे?
आरबीआयने अनेक तुकड्यांमध्ये विभागलेल्या चलनी नोटा बदलण्यासाठी नियमही बनवले आहेत. मात्र, त्याच्या बदलीसाठी नवीन नोटा मिळण्याच्या प्रक्रियेला थोडा वेळ लागू शकतो. वास्तविक, यासाठी तुम्हाला या नोटा पोस्टाने आरबीआय शाखेला पाठवाव्या लागतील. यामध्ये तुम्हाला तुमचा खाते क्रमांक, शाखेचे नाव, IFSC कोड, नोटेचे मूल्य याची माहिती द्यावी लागेल.
RBI बँक फाटलेल्या नोटांचे काय करते?
रिझव्र्ह बँक तुमच्याकडून काढलेल्या फाटलेल्या चलनी नोटा चलनातून काढून टाकते. त्याऐवजी नवीन नोटा छापण्याची जबाबदारी आरबीआयची आहे. यापूर्वी या नोटा जाळण्यात आल्या होत्या. तथापि, आता ते लहान तुकड्यांमध्ये पुनर्वापर केले जातात. या नोटांपासून कागदी उत्पादने तयार केली जातात. त्यानंतर ही उत्पादने बाजारात विकली जातात.