मंगळावर आढळले खारे पाणी

वर्षातील काही मोजके दिवस मंगळ ग्रहाच्या पृष्ठभूमीवर खारे पाणी तयार होत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. अमेरिकेतील प्लॅनेटरी सायन्स इन्स्टिट्यूटमधील संशोधकांनी केलेल्या पाहणीत पाणी तयार होत असल्याचे आढळले आहे.

मंगळावरील एका ठिकाणी विरघळण्यापूर्वीच बर्फ वातावरणात नाहीसा होत आहे. त्यामुळे पाणी येणे अत्यंत अवघड आहे. कारण पाण्यासाठी आवश्यक असलेला वातावरणाचा दबाव (एच२०) या ठिकाणी नाही. मंगळावर अत्यंत थंड असा बर्फाळ प्रदेश असून, दुसरीकडे उबदार असा बर्फाळ प्रदेश आहे. ज्या बर्फाळ प्रदेशात विरघळणाऱ्या तापमानापेक्षा अधिक तापमान वाढते ती जागा शोधणे अत्यंत अवघड आहे. ही जागा म्हणजे जिथे पाणी तयार होते अशी आहे, असे वरिष्ठ शास्त्रज्ञ नॉर्बर्ट श्रॉगहोपर यांनी सांगितले. त्यांनी केलेले संशोधन अॅस्ट्रोफिजिकल जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झाले आहे. मंगळाच्या पृष्ठभागावरील खडकावर दाट सावल्या असतात त्या वेळी तो भाग अत्यंत थंड असतो; पण जेव्हा उन्हाळ्यात सूर्य वर येतो तेव्हा बर्फ अचानक तापतो. सकाळी या भागातील तापमान उणे १२८ अंश सेल्सिअस असते, तर तेच तापमान दुपारी उणे १० अंश सेल्सिअस असते. ही तापमानातील अशी प्रचंड तफावत आढळते. यात सर्वच दवबिंदू वातावरणात नाहीसे होत नाहीत. मीठ हे ‘एच२०’चे विरघळणारी क्षमता कमी करते. त्यामुळे ज्या भागात मीठ विपुल प्रमाणात आहे, त्या ठिकाणी बर्फ उणे १० तापमानात विरघळतो, असे पाहणीत आढळले आहे. बर्फाचे पातळ पदार्थात रूपांतर होत नाही किंवा वाफ होत नाही तोवर खारे पाणी तयार होत राहते. पुढील वर्षीही हीच प्रक्रिया होते, असे संशोधकांनी म्हटले आहे. खडकाच्या मागील बाजूस जो भाग आहे तो हिवाळ्यात इतका थंड असतो की केवळ दवबिंदूच नव्हे, तर कार्बन डाय ऑक्साइड बर्फही तयार होतो.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *