थायलंडचे राजे महा वजिरालोंगकॉर्न यांची थोरली कन्या, राजकुमारी बज्रकितियाभा नरेन्दिरा देब्यावती यांचे निधन झाले आहे. त्या तीन वर्षांहून अधिक काळ कोमात होत्या, अशी घोषणा राजघराण्यातर्फे शुक्रवारी करण्यात आली. वयाच्या ४७ व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला.
साडेतीन वर्षांपासून कोमात
डिसेंबर २०२२ मध्ये आपल्या कुत्र्यांना व्यायाम करुन घेत असताना राजकुमारी कोसळल्या होत्या. ‘मायकोप्लाझ्मा’ संसर्गामुळे हृदयाचे ठोके अत्यंत अनियमित झाल्याने ही घटना घडल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले होते. दीर्घकाळ उपचार करुनही त्या शुद्धीवर येऊ शकल्या नाहीत.
“वैद्यकीय पथकाने शक्य तितकी सर्वोत्तम आणि अतिशय सखोल वैद्यकीय सेवा पुरवली, परंतु त्यांची प्रकृती सातत्याने खालावतच गेली” असे राजघराण्यातर्फे जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात म्हटले आहे. गुरुवारी स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळी ७:४८ वाजता बँकॉक येथील ‘किंग चुलालोंगकोर्न मेमोरियल हॉस्पिटल’मध्ये त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला
वारसदारपदाच्या वादात महत्त्वाची भूमिका
राजकुमारीच्या निधनामुळे थाई राजघराण्याने अत्यंत कर्तबगार आणि जनमानसात ठळक स्थान असलेल्या एका सदस्याला गमावले आहे. तसेच, वारसदारपदाबाबतची परिस्थिती अद्याप अस्पष्ट असताना त्या या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकल्या असत्या.
स्थानिक प्रसारमाध्यमांमध्ये ‘वकील राजकुमारी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बज्रकितियाभा यांनी कॉर्नेल विद्यापीठातून कायद्यातील डॉक्टरेट पदवी मिळवली होती. त्या थायलंडमधील अधिकृत बॅरिस्टर होत्या. न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांमधील थाई मिशनमध्ये काही काळ काम केल्यानंतर त्या थायलंडला परतल्या आणि त्यांनी ॲटर्नी-जनरलच्या कार्यालयात काम केले.
राजकुमारीची कारकीर्द
२०१२ ते २०१४ या काळात त्यांनी ऑस्ट्रियामधील थायलंडच्या राजदूत म्हणून काम पाहिले; या काळात त्यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या ‘ड्रग्ज अँड क्राईम’ कार्यालयाशी संबंध प्रस्थापित केले. त्यांनी तुरुंगात जाणाऱ्या महिलांच्या असुरक्षित परिस्थितीवर विशेष लक्ष केंद्रित करत, शिक्षाविषयक सुधारणांच्या गरजेवर आवाज उठवण्यास सुरुवात केली. जगभरात महिला कैद्यांची सर्वाधिक संख्या असलेल्या देशांपैकी थायलंड हा एक देश आहे.
२०२१ मध्ये वडिलांनी तिला आपल्या वैयक्तिक अंगरक्षक दलाची ‘चीफ ऑफ स्टाफ’ म्हणून नियुक्त केले आणि तिला ‘जनरल’ हा दर्जा दिला. ऑगस्ट २०२५ मध्ये कोमात असताना, रुग्णालयात उपचार घेत असतानाच तिची राजाच्या वैयक्तिक ‘रॉयल सिक्युरिटी कमांड’ची उपप्रमुख म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.
मुलीची क्षमता आणि वडिलांचा असलेला विश्वास यामुळे राजसत्तेच्या वारसदारपदाबाबतच्या चर्चेत तिचे नाव अनिवार्यपणे घेतले जाऊ लागले. ७३ वर्षीय राजा वजिरालोंगकोर्न यांनी अद्याप आपल्या वारसदाराची घोषणा केलेली नाही. थाई प्रथेनुसार वारसदार पुरुष असावा असे मानले जाते, परंतु १९७४ मधील राज्यघटनेतील दुरुस्तीनुसार महिलेलाही सिंहासन स्वीकारण्याची मुभा आहे.
सिंहासनाच्या शर्यतीत
राजाला पाच मुलगे आहेत, परंतु दुसऱ्या पत्नीपासून झालेली चार मुले १९९६ मध्ये वारसाहक्कापासून दूर करण्यात आली. तेव्हापासून ती मुलं आपल्या आईसोबत अमेरिकेत राहत आहेत. तिसऱ्या पत्नीपासून झालेला पाचवा मुलगा, दिपांगकोर्न, हा राज्याचा संभाव्य वारस आहे; तरीही, राजाची भूमिका पार पाडण्याच्या त्याच्या क्षमतेबाबत प्रश्न उपस्थित केले गेले आहेत.
राजवाड्यातून देण्यात आलेल्या माहितीनुसार, अंत्यसंस्काराचे विधी सर्वोच्च शाही सन्मानाने पार पडतील. त्यांचे पार्थिव ‘ग्रँड पॅलेस’मधील ‘पिमान रत्तया थ्रोन हॉल’ येथे ठेवले जाईल. शनिवार, १३ जूनपासून सामान्य नागरिकांना पवित्र जल अर्पण करण्याची आणि श्रद्धांजली वाहण्याची मुभा असेल.
