पेट्रोल किंवा डिझेल न वापरता इंधन म्हणून चक्क पाण्यावर बाइक धावू शकते? तेरणा इंजिनीअरिंगकॉलेजच्या तीन विद्यार्थ्यांना विचाराल तर ते त्याचं उत्तर ‘हो’ असं देतील. तसा एक प्रयोगच त्यांनी करून पाहिला आहे. नेमका काय आहे हा प्रयोग?
पेट्रोल आणि डिझेलचे साठे येत्या काळात संपुष्टात येणार आहेत. तसंच या इंधनामुळे वायूप्रदूषणही मोठ्या प्रमाणावर होत असतं. त्यामुळे वीजेवर चालणाऱ्या वाहनांची निर्मिती करण्यास प्राधान्य दिलं जातंय. इंजिनीअरिंग शिकणारे विद्यार्थी नेहमी काही ना काही भन्नाट शोध लावत असतात. पाण्यावर धावू शकणारी दुचाकी हा त्यातलाच एक शोध. कॉलेजच्या शेवटच्या वर्षी विद्यार्थ्यांना एक प्रकल्प सादर करायचा असतो. हिमांशू पेडणेकर, सिद्धार्थ जोशी, सतिश आंबेटकर, या मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगच्या शेवटच्या वर्षाला विभागाच्या विद्यार्थ्यांनी प्राध्यापक रवि येरिगेरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली पाण्यावर चालणाऱ्या या दुचाकीचा प्रकल्प केला आहे. या प्रयोगामुळे बाइकचं इंजिन पाण्यावर चालू शकेल. पाण्याच्या चार छोट्या बाटल्या त्यांनी दुचाकीला बांधल्या होत्या. पाण्यावर चालवण्यापूर्वी दुचाकीची पेट्रोलची टाकी पूर्णपणे रिकामी करणं आवश्यक आहे, असं या विद्यार्थ्यांनी सांगितलं.
कसं सुरू होतं इंजिन?
बाइक पाण्यावर चालवण्यासाठी या विद्यार्थ्यांनी इलेक्ट्रोलायसिस प्रक्रियेचा उपयोग केला आहे. इलेक्ट्रोलायसिस प्रक्रियेत एक बॅटरी, मीठ घातलेलं पाणी, धातूचे रॉड यांचा उपयोग करून हायड्रोजन गॅस तयार केला जातो. हा गॅस रिकाम्या बाटलीमध्ये जमा करून नंतर तो दुचाकीच्या कॉर्बोरेटरमध्ये सोडला जातो. त्यानंतर दुचाकीला किक मारून इंजिन सुरू होतं. हा प्रोजेक्ट करताना त्यांना काही समस्याही जाणवल्या. हायड्रोजन गॅस हा अत्यंत ज्वलनशील असल्यामुळे तो जसाचा तसा वापरणं शक्य नव्हतं. त्यामुळे त्यासाठी थोडे बदल करून कॉर्बोरेटरमध्ये हायड्रोजन गॅस सोडणं शक्य झालं.
कॉलेजच्या शेवटच्या वर्षाला असल्यामुळे प्रकल्पामध्ये काही तरी वेगळं करण्याची इच्छा होती. म्हणून हा प्रोजेक्ट करण्याचा विचार आम्ही केला. या प्रोजेक्टची प्रेरणा आम्हाला स्टॅन्ली मेयर्स यांच्याकडून मिळाली. त्यांनी अशा प्रकारचा प्रोजेक्ट आधी केला होता. पाणी हा अपारंपरिक ऊर्जास्रोत असल्यामुळे त्याचा जास्तीत जास्त उपयोग करून प्रदूषणमुक्त पर्यावरणासाठी हा प्रोजेक्ट आम्ही केला.