देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये रोख रकमेची मोठ्या प्रमाणावर चणचण भासत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर ५००, २०० आणि १०० रुपयांच्या नोटांच्या अतिरिक्त छपाईवर भर देण्यात आला आहे. अतिरिक्त रकमेची मागणी पूर्ण करण्यासाठी पाचशे रुपयांच्या चलनातील नोटांची छपाई दररोज तीन हजार कोटी रुपयांपर्यंत वाढविण्यात आली आहे. कमी मूल्याच्या नोटा उपलब्ध करून देण्यासाठी सध्या दोन हजार रुपयांच्या नोटेची छपाई थांबविण्यात आली आहे. अशी माहिती आर्थिक व्यवहार खात्याचे सचिव सुभाषचंद्र गर्ग यांनी दिली.
‘गेल्या काही आठवड्यांपासून देशभर रोख रकमेची चणचण जाणवत आहे. त्यानंतर रिझर्व्ह बँकेने मोठ्या प्रमाणावर रोख रक्कम उपलब्ध करून दिली होती. या पार्श्वभूमीवर आढावा घेण्यात आला असता देशातील ८५ टक्के एटीएम सुरळीत असल्याचे दिसून आले आहे. त्यामुळे परिस्थिती पूर्वपदावर आली आहे,’ असेही गर्ग यांनी नमूद केले. सध्या दोन हजार रुपयांच्या सात लाख कोटी मूल्याच्या नोटा चलनात आहेत. हे प्रमाण पुरेसे आहे. त्यामुळे दोन हजार रुपयांच्या नोटांची छपाई थांबविण्यात आली आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
‘सामान्यपणे व्यवहारामध्ये पाचशे, दोनशे आणि शंभर रुपयांच्या नोटांचीच गरज भासते. दोन हजार रुपयांच्या नोटांमध्ये छोटे व्यवहार करण्यात अडचणी येतात. या पार्श्वभूमीवर पाचशे आणि त्यापेक्षा कमी मूल्याच्या नोटा उपलब्ध करून देण्यावर भर देण्यात आला आहे. दररोज पाचशे रुपयांच्या २,५०० कोटी रुपये ते ३,००० कोटी रुपयांच्या नोटा छापण्यात येत आहेत,’ असेही गर्ग यांनी नमूद केले.
सुरक्षेवर भर
रिझर्व्ह बँकेतर्फे चलनी नोटांच्या सुरक्षेवर भर देण्यात येत आहे; जेणेकरून खोट्या नोटांना आळा बसेल. गेल्या अडीच वर्षांत देशामध्ये मोठ्या प्रमाणावर खोट्या नोटा पकडण्यात आल्या. या पार्श्वभूमीवर रिझर्व्ह बँकेतर्फे पुरेशी काळजी घेण्यात येत आहे.